İspanya ve Fransa ay başından beri orman yangınlarıyla mücadele ediyor; iki ülkedeki yangınlar nedeniyle 375 bine yakın kişi yerlerinden tahliye edildi. Fransa’nın güneybatısını kasıp kavuran devasa orman yangınının, ülkede daha önce hiç görülmemiş tehlikeli bir “pirokümülonimbüs” fenomeni yarattığı bildirildi. Fransa Ulusal İtfaiyeciler Federasyonu (FNSPF) sözcüsünün AFP’ye verdiği bilgiye göre, bilimsel adı pirokümülonimbüs olan, halk arasında alev bulutu olarak bilinen bu bulutsular alevleri yayıyor.
Hava da kavruluyor
Ateş bulutu veya yangın bulutu da denilen ‘pirokümülonimbüs’ler, volkanik patlamalar sırasında veya Fransa örneğinde olduğu gibi, bir orman yangını yer seviyesine yakın havayı kavurarak havanın hızla yükselmesine neden olduğunda oluşabiliyor. Yükselen hava soğuyor ve “yangın bulutu” haline geliyor; yangınları daha da kötüleştiren kendi rüzgârlarını üreten yapının ise bu türbülanslı kütle olduğu belirtiliyor. Fransa’nın Gironde bölgesindeki yangına 5 bine yakın personelle müdahale edilirken ülkede yılın başından bu yana 115 bin hektar alanın yandığı, her gün 30-40 orman yangınıyla mücadele edildiği bildirildi. Öte yandan İtalya’nın Adriyatik kıyılarında ve ABD’nin Oregon eyaletinde de orman yangınlarıyla mücadele ediliyor.
Prof. Dr. Tuncay Neyişçi uyardı: ‘Yangınlar kendi iklimini yaratıyor’
Fransa’daki orman yangınlarında etkili olan “pirokümülonimbüs”bulutsularını değerlendiren Yangın Ekolojisi Uzmanı Prof. Dr. Tuncay Neyişçi, bunun çok şiddetli orman yangınlarının ortaya çıkardığı sıra dışı bir meteorolojik olay olduğunu söyledi. Ateş bulutlarının, orman yangınlarının farklı nedenlerle çok yüksek şiddette yanması sonucu oluştuğunu belirten Neyişçi, “Yangın bölgesinde oluşan aşırı sıcak hava, duman, kül ve su buharıyla birlikte çok büyük bir hızla yükselir. Atmosferin üst katmanlarına çıkan bu sıcak hava soğuyup yoğunlaşınca sıcak konveksiyon bulutları meydana gelir. Bu bulutlar troposferin üst seviyelerine, uygun koşullarda ise stratosfere kadar ulaşarak pirokümülonimbüs, yani ateş bulutlarını oluşturur. Ateş bulutları, kendi rüzgârlarını ve türbülanslarını üretebilirler. Bu nedenle yangının yönü kısa sürede değişebilir, alevler beklenmedik alanlara sıçrayabilir ve yangına müdahale çok daha zor hale gelebilir. Şiddetli yangınlar kendi iklimini yaratır. Avrupa’da ormanların daha parçalı yapıda olması nedeniyle geçmişte bu oluşumlara daha az rastlanıyordu. Ancak küresel iklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıklar, uzun süren kuraklıklar ve atmosferdeki hava hareketlerinin daha karmaşık hale gelmesi nedeniyle artık daha küçük orman alanlarında da ateş bulutları oluşabiliyor” dedi.
‘Türkiye riske uzak değil’
Türkiye’nin bu riskten tamamen uzak olmadığını belirten Prof. Dr. Neyişçi, “Ormanlarımızın parçalı yapısı ateş bulutu oluşma riskini bir miktar azaltabilir. Ancak ormanlarda yanıcı madde yönetimi yeterince yapılmadığında, yani kuru ot, dal ve diğer yanıcı materyaller azaltılmadığında, daha küçük alanlardaki yangınlar bile ateş bulutu oluşturabilecek şiddete ulaşabilir” diye konuştu.
